Công tơ 2 chiều: Cơ chế đo đếm điện năng phát lên lưới và
Khi lắp điện mặt trời áp mái hòa lưới, nhiều chủ nhà bối rối trước các chỉ số trên công tơ 2 chiều. Đội O&M cũng cần hiểu rõ cơ chế đo đếm để giải thích cho khách và đối chiếu sản lượng inverter với số liệu Điện lực.

1) Hai chiều đo đếm: mua vào và bán ra
Dù model công tơ khác nhau, logic chung thường gồm hai nhóm chỉ số:
- Chỉ số mua vào (Import): điện năng mà khách hàng lấy từ lưới.
- Chỉ số bán ra (Export): điện mặt trời phát lên lưới (trong các cơ chế cho phép bán).
Ở Việt Nam, tuỳ giai đoạn chính sách, một số hệ chỉ được ghi nhận sản lượng để tham khảo, không thanh toán. O&M cần nắm rõ hợp đồng để giải thích với chủ nhà.
2) Bảng ví dụ: đối chiếu inverter – công tơ
Bảng dưới minh hoạ một tháng vận hành với hệ 5kWp, để đội O&M dễ mô tả lại cho khách:
| Chỉ số | Nguồn | Giá trị (kWh) | Giải thích |
|---|---|---|---|
| PV Production | App inverter | 650 | Tổng sản lượng solar tạo ra trong tháng. |
| Import | Công tơ 2 chiều | 350 | Phần điện mua thêm từ lưới (ban đêm, giờ mây). |
| Export | Công tơ 2 chiều | 180 | Phần điện dư đẩy lên lưới (nếu có cơ chế ghi nhận). |
3) Checklist đọc số cho đội O&M
Khi đi kiểm tra/ nghiệm thu, đội O&M nên:
- Ghi lại model công tơ, mã số, ngày thay lắp.
- Chụp màn hình các chỉ số Import/Export trước và sau test.
- Đối chiếu sản lượng của inverter trong khoảng thời gian tương ứng.
Mẫu log công tơ 2 chiều:
Địa điểm: Nhà khách hàng X, Quận Y
Model công tơ: …, số seri: …
Chỉ số đầu tháng: Import 12345 kWh, Export 00120 kWh
Chỉ số cuối tháng: Import 12695 kWh, Export 00300 kWh
Sản lượng inverter báo: 650 kWh
Nhận xét: chênh lệch nằm trong sai số cho phép, không phát hiện bất thường.
4) Những hiểu lầm phổ biến cần giải thích cho khách
- "Inverter báo nhiều hơn công tơ": inverter đo sản lượng DC/AC tại máy, công tơ chỉ ghi nhận phần đi qua điểm đấu nối với lưới.
- "Ban đêm vẫn thấy công tơ quay": đó là phần Import – nhà vẫn dùng điện từ lưới khi solar không phát.
- "Không thấy Export tăng": với cơ chế tự tiêu thụ, hệ được thiết kế để hạn chế phát ngược lên lưới.
Hiểu và giải thích được cơ chế công tơ 2 chiều giúp đội O&M giảm khối lượng giải đáp thắc mắc, xây dựng niềm tin với khách hàng và tránh các tranh luận không cần thiết về hóa đơn điện.